The Golden Coffee Box

Waar is dat lekkere kopje koffie gebleven?

DOOR ERIK BOGAARDS
(artikel pagina 13 en 15)

Wie ergens een lekker kopje koffie wil drinken, moet lang zoeken. Twee van drie uitbaters serveren geen bakkie troost, maar een kopje verdriet. Dat blijkt uit de Derde Nationale Koffietest.

Klachten over de koffie? Nee hoor, daar hebben we nooit opmerkingen over gehad",zegt de ober in Café Wouters te Leeuwarden. Het feit dat wij het brouwsel niet lekker vinden, neemt hij voor kennisgeving aan en rekent gewoon 1,80 euro per kopje af. Het kopje verdient volgens koffie-expert en keurmeester Barend Boot niet meer dan een 3,5. " Veel te bitter. Dat komt waarschijnlijk door het gebruik van goedkope bonen."

Boot -koffiebrander en eigenaar van de koffiespecialiteitenwinkel The Golden Coffee Box in Baarn -kan het weten. Hij geldt als één van de meest vooraanstaande TEST koffiedeskundigen van Nederland. Tijdens een twee weken durende tocht langs 63 zaken proeft hij niet alleen het verschil tussen goede en slechte koffie, maar weet vaak ook met welke bonen die is gezet. Of het een verfijnde arabica-boon is of een bittere robusta-boon. Of het verschil tussen een goedkoop melange en oploskoffie. Als een wijnproever die proeft uit welke streek en uit welk jaar een geblindeerde fles wijn komt.

In totaal scoren 21 van de 63 geteste zaken een voldoende oftewel één van de drie. Vorig jaar verdiende een kwart van de koffie meer dan een 5,5.

Het gaat dus iets minder slecht, maar goed is anders. Boot: " Veel onvoldoendes zijn simpel te voorkomen door elke dag de kwaliteit van de koffie te controleren. Gewoon, door een kopje te zetten en te proeven. Dat gebeurt te weinig. Bovendien weet het personeel niet altijd hoe ze goede koffie moeten zetten, terwijl veel koffiebranders daarvoor toch cursussen aanbieden"

Goed Gelukkig zijn er ook zaken die het heel goed doen. Zo is de koffie van The Paddock in Breda fantastisch en ook het bakje troost dat De Verdraagzaamheid in Zaltbommel serveert, mag er zijn. Maar de beste koffie van Nederland vonden we net als vorig jaar bij de Pelikaan in Zutphen.

Deze speciaalzaak selecteert en brandt de koffie zelf. " Dat doet mijn 77-jarige vader",vertelt eigenaar Johan Wassink. " Dat branden is een heel precies werkje en hij heeft daar alle tijd voor."Bovendien maakt het personeel dagelijks de machines schoon en controleert de smaak van de koffie.

Opvallend is dat de koffie na de euro-spurt van de afgelopen jaren wat betreft de prijs, pas op de plaats heeft gemaakt.

Vorig jaar betaalden we nog gemiddeld 1,61 euro voor een kopje koffie, nu is de prijs lichtjes gedaald naar 1,59 euro. Maar ook voor die prijs is een prima kopje te koop, bewijst bijvoorbeeld het Achterhuis in Urk dat 'slechts' 1,50 vraagt voor een goed product.

Een echt prima koopje is de koffie van één euro in de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Wie denkt dat die arme studenten en docenten voor dat geld zijn veroordeeld tot anonieme automaten in een verlopen kantine, heeft het mis. In de bedrijvige centrale hal van de universiteit heeft Douwe Egberts een kleurrijk Café DE ingericht. Deze gezellige coffee-corner is zo te zien een doorslaand succes, want rond een uur of vier staat daar ruim 20 man in de rij te wachten totdat de kartonnen bekertjes vollopen met lekkere koffie.

Ook een aanrader is het Oude Postkantoor in Oud-Beijerland. Een mooi grand café met aparte muurschilderingen en prima koffie. In het oosten van het land is Hotel Bakker in Vorden een belevenis, want daar heeft de tijd stil gestaan. En het Westerpaviljoen, een brasserie in het centrum van Rotterin dam, zet ook een keurige prestatie neer.

Maar toch zijn deze uitspanningen positieve uitzonderingen. Van veel zaken druipt de onverschilligheid af. Opvallend is dat we in slechts twee gelegenheden op ons vreemde gedrag worden aangesproken. We drinken tenslotte niet rustig ons kopje leeg, maar zijn in de weer met thermometer en fototoestel en keurmeester Boot gebruikt een zilveren lepel om de koffie naar binnen te slurpen en spuugt die weer uit in een plastic bekertje. Daarna vullen we uitgebreid allerlei formulieren in. Wanneer de aardige vrouw in Koffieschenkerij De Leeuw in Deventer dat allemaal voor haar ogen ziet gebeuren, stelt ze de voor de hand liggende vraag: " Wat bent u eigenlijk aan het doen?"

Na een korte toelichting stelt ze zich voor en vraagt geïnteresseerd wat we van de koffie vinden. Keurig. Bovendien schenkt De Leeuw een heerlijk kopje koffie.

Slecht Minder smakelijk is het bakje dat bij Ridderikhoff in Hoorn op tafel verschijnt. Bij het afrekenen wil de serveerster graag weten waarom we de helft van de koffie laten staan. Wanneer zij hoort dat het slecht smaakte, hoeven we niet te betalen. Uitermate correct en attent, maar in veel van de overige zaken voelt een klant zich eerder een anonieme voorbijganger die geld komt brengen, dan een welkome gast.

Om een beetje door die onverschilligheid en ongeïnteresseerdheid heen te prikken, maken we hier en daar zelf maar een opmerking en worden vervolgens getrakteerd op een schaapachtige blik. Zo merkt het personeel in Grand Café Sailors in Batavia Stad niets van de stank die in de zaak hangt en kijkt stomverbaasd als we er iets van zeggen. Daarna volgt een diepe zucht op de vraag welk merk koffie ze serveren. " Dat moet ik eerst even opzoeken."

Ook de barman in het Bilderberg Park Hotel in Rotterdam heeft écht nog nooit klachten over de matige koffie gehad. " We hebben er zelfs prijzen mee gewonnen. Maar ik heb net nieuwe bonen in de autobeterecht maat gedaan. Misschien vindt u het daarom te sterk."

Deskundige Boot is wat dat betreft wel wat gewend en zoekt de oorzaak in de te donkere branding van de bonen.

Voor veel zaken is koffie duidelijk een middel om snel goed geld te verdienen. Wie bijvoorbeeld bij Paviljoen De Posbank koffie wil drinken, moet een hele kan bestellen van 2,75 euro per persoon. Daaruit schenk je twee koppen vieze Max Havelaar koffie en of je die nou opdrinkt of niet, die 2,75 euro ben je kwijt. Ook bij Café American in Amsterdam rinkelt de kassa als de koffie wordt geschonken. De nummer laatst van vorig jaar, slaagt er nog steeds niet in om voor 2,25 euro een goed kopje koffie te serveren. De laatste plaats is dit jaar voor McDonald's. Daar scoort de koffie voor de derde keer op rij geen enkel punt. McNul zullen we maar zeggen.

Langs de snelweg is de koffie veel goedkoper dan in de reguliere horeca. Voorvoor 70 of 80 cent kun je een opkikkertje tanken. Daar krijg je zelfs geen liter diesel meer voor. Maar de kwaliteit van deze vaak loeiheet geserveerde koffie laat toch te wensen over. Ook de goedkope koffie van Ikea stelt dit jaar teleur.

Overigens valt op dat een goed, bekend 'merk' geen garantie biedt voor een lekker kopje koffie. Zo hoort Illy soms bij de top, maar bungelt met een 3,5 ook onderaan de lijst. Hetzelfde geldt min of meer voor het kwaliteitsbewuste Peeze. Deze Arnhemse koffiebrander levert overigens ook aan het koningshuis. Douwe Egberts is al jaren een begrip in veel huishoudens en schenkt op de Erasmus Universiteit een keurig kop koffie. Tegelijlachen. kertijd is Douwe Egberts mede verantwoordelijk voor de 10 miljoen kartonnen bekers bocht die elk jaar bij de Kiosken op tal van stations over de toonbank gaan.

Maar uiteindelijk is de zaak die de koffie verkoopt verantwoordelijk voor de kwaliteit. Boot: " Veel horeca-ondernemers verwachten dat koffiebranders het servies, de apparatuur én de bonen zo goedkoop mogelijk leveren. De kwaliteit van de koffiebonen komt daardoor in het gedrang."De oplossing ligt volgens de keurmeester voor de hand. " Veel zaken kiezen nu voor dure automaten, terwijl je met een 'ouderwets' filterapparaat voor minder geld, heerlijke koffie kunt zetten."

Maar daar weten ze bijvoorbeeld bij Dudok in Den Haag niks van. Mooie, hippe tent, met koffie in strak servies uit peperdure automaten. Maar uiteindelijk staat er toch belabberd spul op tafel. Broertje Dudok Rotterdam won twee jaar geleden nog deze test, dus misschien moeten de collega's uit Den Haag daar maar eens op bezoek gaan.

Boot: " Te veel klanten krijgen nog steeds niet waar ze recht op hebben: een goed kop koffie voor een redelijke prijs. Het vraagt van de horeca alleen wat meer moeite en de bereidheid om iets meer geld aan goede koffiebonen uit te geven. En dan heb ik het over slechts vijf of zes cent per kopje koffie, zodat de horeca er nog best wat op kan verdienen. Eigenlijk is er dus geen enkel excuus om een onvoldoende koffie te serveren."

'Te snel gezet bakkie? Ik druk gewoon op de knop'
Alle bezochte verkooppunten en branders die de koffie leverden, kregen de uitslag voor publicatie toegestuurd om te reageren.

Stadcafé Broers, Utrecht (plaats op ranglijst 8): "Wij zijn blij met uw oordeel en zien dat als het resultaat van een flinke reorganisatie. Die was zeker nodig. Ik wil niet zeggen dat we nu foutloos werken, maar we zijn in staat om veel gasten te verwennen." De Leeuw, Deventer (10): "Bedankt voor het mooie cijfer! Het is goed om te weten dat we een lekker kopje " Deventerse"koffie met een écht Deventerbijtje serveren.

Lunchroom Welcome, Geleen (20): " Wij hopen in een volgende test het resultaat te verbeteren."

Museumcafé, Groningen (21): " Een persoonlijke voorkeur is bij een dergelijke test niet uit te sluiten en bij zoveel afkeer en belangenverstrengeling van de keurmeester kan er geen sprake zijn van objectiviteit."Segafredo, koffieleverancier: " Wij kunnen ons niet vereenzelvigen met dit initiatief, omdat smaak beoordelen een subjectief fenomeen is."V& D, Emmen (22): " Mede naar aanleiding van de AD Koffietest zijn wij met extra trainingen gestart om zo nog meer aandacht te besteden aan onze 15 miljoen koffiedrinkende gasten. Dit resultaat is daarom teleurstellend en wij betreuren het dat het AD slechts één test op één locatie doet. Dat doet ons inziens geen recht aan alle inspanningen op 110 locaties."

Rest. De Lepelaar, in diergaarde Blijdorp Rotterdam (25): " Wij zijn hier niet blij mee en zien dit als een momentopname. Honderdduizenden klanten oordelen namelijk beduidend positiever."

Bilderberg Parkhotel, Rotterdam (26): " Dat onze koffie tijdens uw bezoek niet de gebruikelijke kwaliteit had, was bekend. De reden daarvoor was een defecte machine. We hadden toen al nieuwe apparatuur van 9000 euro besteld en die is sinds 26 oktober ook in gebruik. Vandaag de dag is koffie drinken in onze zaak dus weer een feestje."

Hesselink's, Winterswijk (29): " Het is uitermate jammer dat u deze conclusies moet trekken, maar het zal er zeker toe leiden dat we alles nog zorgvuldiger onder de loep nemen."Hajé Rest. De Lepelaar, Lelystad (30): " Deze test is weer een goed meetmoment voor ons bedrijf en het eindcijfer is voor ons echt teleurstellend. Wij investeren continue in apparatuur, onderhoud en kwaliteit en zullen ook alles in het werk stellen om de oorzaak van de matige nasmaak te achterhalen en op te lossen."

Café Pleinzicht, Schiedam (32): " Wat is een te snel gezet bakkie? Ik druk gewoon op een knop van mijn Cimbala Dolce Vita van 7500 euro. Volgens mijn leverancier is dat de Rolls Roys onder de automaten."

Market Café, Port Zélande (33): " Koffie blijft een kwestie van smaak en daarover valt niet te twisten."

Hotel 't Paviljoen, Rhenen (37): " Wij zijn nogal geschrokken en hebben direct het een en ander getest en aangepast."

Café American (38): " Uw opmerking 'aanfluiting' deel ik niet gezien het feit dat we van plaats 63 naar 38 zijn gegaan."

De Bijenkorf, Den Haag (39): " Onze koffie eindigde vorig jaar nog op de vijfde plaats en wij zijn dus zeer verrast. Van oude, goedkope bonen is absoluut geen sprake en wij nodigen uw keurmeester van harte uit om zijn bevindingen met ons te bespreken."Paviljoen De Posbank, Rheden (40): " Wij beschouwen dit als een incident, want er zijn nooit klachten over de koffie."

Grand Café Sailors, Bataviastad (41): " Gelukkig is dit niet de gebruikelijke gang van zaken. Wij zijn dan ook van mening dat een eenmalige test geen goede indruk geeft van onze zaak."

De Waterlijn, Leiden (42): " Wij kunnen ons niet herkennen in de bevindingen. Daarom krijgt een ieder die het Algemeen Dagblad van donderdag 28 oktober meeneemt naar onze zaak een gratis kopje koffie om zelf uit te maken wat de kwaliteit van onze koffie is. Deze aanbieding geldt tot en met dinsdag 2 november 2004."

Baloe Beer, Dordrecht (43): " Het hele berenbos is in rep en roer door uw uitslag. Wij betreuren het ten zeerste dat u een kopje koffie heeft gekregen waarvan de kwaliteit onder onze norm ligt. Hierbij bieden wij aanstaande zaterdag 30 oktober in al onze 10 eetcafés de gasten een gratis kopje koffie aan. Zo kunnen onze gasten een oordeel vellen, want voor hen doen we het tenslotte."Brasserie Zomerlust, Zwijndrecht (44): " Onbegrijpelijk en ongelooflijk, wat een onrecht wordt ons aangedaan. Ik heb alles direct laten controleren en het was perfect. Geen vieze machine en geen foute bonen. Daar sta ik voor in."

Ikea, Barendrecht (45): " Op het moment van uw bezoek waren de randvoorwaardene om een goede kop koffie te schenken niet op orde. Uiteraard hebben wij deze situatie inmiddels hersteld."

Shell, Holten (47): " Elke dag weer kopen gemiddeld ruim 27.000 mensen een beker verse koffie bij een Shell-station. Uiteindelijk is het de consument die beslist."

Rest. Café Ridderikhoff, Hoorn (48): Stuurt 25 enquêteformulieren met lovende woorden over de zaak van verschillende klanten. De eigenaar schrijft: " De uitslag heeft voor verwarring, vraagtekens en een bijna slapeloze nacht gezorgd. Dagelijks krijgen wij complimenten en wij doen er alles aan een goed kopje koffie te serveren."Verderop, Delft (50): -telefonisch-" Als u dit publiceert, zeg ik mijn abonnement op."

Café Wouters, Leeuwarden (51): " Dit is een onaangename verrassing, maar we nemen uw beoordeling ter harte."

Sandro Schutte, koffieleverancier Café Wouters: " Het lijkt mij dat uw keurmeester in deze incompetent is. Hij zou het extract van een tuinboon en een koffieboon niet kunnen onderscheiden."

Rest. Horizon, Rotterdam (54): " De uitslag nemen wij zeer serieus en is voor onze leverancier niet goed uitgevallen. Binnenkort bieden wij zonder prijsverhoging een perfect kopje koffie van een ander gerenommeerd koffiehuis."

Café Dudok, Den Haag (55): " De koffie-automaat is nagenoeg volautomatisch. Het ding doseert gelijkmatig en is zelfreinigend. Er lijkt dus niets mis te kunnen gaan en wij staan derhalve voor een raadsel. Ik hoop dat uw expert ons in de toekomst nog eens kan adviseren."

Van der Valk De Wouwse Tol, Bergen op Zoom (56): " Wij willen u meedelen dat wij vorige week een nieuwe koffieautomaat in gebruik hebben genomen."

Café Hart van Brabant, ' s Hertogenbosch (57): " Wij hebben de hoogste koffie-omzet per vierkante meter van Brabant en ontvangen bijna 1 miljoen tevreden gasten per jaar. Uw test is slechts gebaseerd op de mening van één bevooroordeelde man die Nederlandse bedrijven met Nederlandse producten en Nederlandse gasten met een Nederlandse smaak schade toe wil brengen. Wij zijn diep bedroefd in u en uw krant."

Koffieshop MMC, Eindhoven (59): " Wij zijn hoogst verbaasd, want wij krijgen nooit klachten. Ook onze 3400 medewerkers drinken deze koffie en zijn tevreden."

Douwe Egberts, onder meer namens Esso, Het Anker te Roosteren (61): " De test is niet representatief en niet objectief, omdat deze is uitgevoerd door één persoon met commerciële belangen. Deze werkwijze staat haaks op marktonderzoek zoals gerenommeerde markonderzoekbureau's dat uitvoeren. Uw test rechtvaardigt niet de harde en populair omschreven conclusies die u meent te moeten trekken."

BP De Horne, Haskerhorne (62): " Uit onze eigen controle blijkt dat zowel de smaak als de temperatuur van de koffie voldoet aan de eisen die BP stelt aan dit product."McDonald's (63): " We verkopen dagelijks duizenden koppen Douwe Egberts aan tevreden gasten. Over smaak valt dus blijkbaar te twisten. Niettemin zoeken we voortdurend naar verbetering. Inmiddels serveren we in 36 vestigingen nog betere koffie, gezet met apparatuur die voor elk kopje de bonen vers maalt. Op termijn zullen meer McDonald's restaurants deze koffie bieden."

Lekkerste kopje koffie weer in Zutphen
(voorpagina)

Door Erik Bogaards

Rotterdam -De koffie is ietsje goedkoper en wordt ietsje beter. De Test beste kopjes worden in de provincie geserveerd, in Zutphen, Breda en Zaltbommel. Grote aanbieders als de Kiosken op perrons, benzinestations en McDonald's -samen goed voor ruim 20 miljoen kopjes per jaar -komen niet verder dan een nul als eindcijfer. McDonald's is bezig met het installeren van nieuwe apparatuur om het product te verbeteren.

Dat blijkt uit de resultaten van de derde Nationale Koffietest die het Algemeen Dagblad in oktober hield. Vorig jaar scoorde niet meer dan kwart van de in de horeca geserveerde kopjes koffie een voldoende, nu haalt eenderde meer dan een 5,5. Koffie is wel iets goedkoper: gemiddeld 1,59 euro per kopje. Opnieuw winnaar van de gang langs 63 cafés, restaurants, tankstations en grootwinkelbedrijven is koffiebranderij De Pelikaan in Zutphen. Volgens expert en keurmeester Barend Boot, die de koffie beoordeelde, zouden 'met iets meer aandacht veel meer zaken een voldoende kunnen scoren'. De keurmeester gaf vier bedrijven een nul. Eetcafé Baloe Beer uit Dordrecht is het niet eens met de beoordeling (een 4). "Het hele Berenbos is in rep en roer. Daarom schenken wij in al onze tien 'Beer'-eetcafés aanstaande zaterdag gratis koffie", zegt de eigenaar. Ook de Waterlijn in Leiden scoort een 4 en schenkt tot en met komende dinsdag gratis koffie voor gasten die met een AD de zaak binnenstappen.

De Nederlandse Vereniging van Koffiebranders en Theepakkers noemt de test 'subjectief en tendentieus' en stelt dat het AD lezers op het verkeerde been zet.

Zo komt de test tot stand
Een verslaggever van het Algemeen Dagblad en koffieexpert keurmeester Barend Boot (foto) bestellen in de weken 40 en 41 op 63 plaatsen verspreid over geheel Nederland twee koppen koffie per adres. De locaties zijn deels willekeurig gekozen, maar ook hebben wij dankbaar gebruik gemaakt van de suggesties die wij van lezers mochten ontvangen. Adressen waar de keurmeester beroepshalve aan levert, zijn uitgesloten van deelname. Ter plaatse stellen we direct de temperatuur vast, maken foto's en noteren wat opvalt, zoals de prijs en de presentatie. Ook hebben wij de naam van de brander die de koffie levert genoteerd. Meestal staat het merk prominent op het servies, de melkcupjes of de suikerzakjes. Wij zijn ervan uitgegaan dat een zaak dan deze koffie serveert en geen andere bonen gebruikt. Deskundige Boot proeft de koffie en stelt uitsluitend het cijfer voor smaak vast. Daarbij let hij onder meer op de geur, sterkte, de versheid van de branding, de manier van zetten, crema, nasmaak en eventuele afwijkingen in de melange.
Elke zaak is éénmaal bezocht. Het Algemeen Dagblad doet dat altijd onaangekondigd om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de kwaliteit van een kopje koffie zoals ook een 'gewone' consument dat geserveerd krijgt. Deze test is een momentopname.